Uzun süre bakım verdiğiniz bir anne, baba ya da eşi kaybetmek, derin bir üzüntünün yanında karmaşık duyguları da beraberinde getirebilir. Bakım veren, aylar ya da yıllar boyunca hayatını büyük ölçüde bakım etrafında düzenlemiştir. Kayıpla birlikte yalnızca sevilen kişi değil, alışılmış günlük düzen ve bir rol de kaybedilir. Yas sürecinde neler yaşanabileceğini bilmek, bu dönemi biraz daha anlaşılır kılabilir.
Yaşanabilecek duygular
- Derin üzüntü ve özlem
- Boşluk ve anlamsızlık hissi
- Yorgunluk ve bitkinlik
- Öfke
- Suçluluk
- Rahatlama
Yasın doğru ya da yanlış bir yolu yoktur. Her insan kaybı kendine özgü şekilde yaşar ve duygular gün içinde bile değişebilir.
Rahatlama ve suçluluk
Uzun ve zorlu bir bakım sürecinin ardından bazı kişiler, sevdiklerinin artık acı çekmediğini düşünerek rahatlama hissedebilir. Bu his çoğu zaman suçluluk duygusuyla birlikte gelir. Rahatlama hissetmek, yakınınızı sevmediğiniz anlamına gelmez; uzun süredir taşıdığınız ağır yükün doğal bir sonucudur.
"Daha fazlasını yapabilirdim" düşüncesi
Pek çok bakım veren, kayıptan sonra verdiği kararları sorgular ve kendini suçlar. O dönemde elinizdeki bilgilerle ve imkânlarla en iyisini yapmaya çalıştığınızı hatırlamak önemlidir. Bu düşünceler uzun süre devam ediyor ve sizi yıpratıyorsa bir uzmanla konuşmak faydalı olabilir.
Günlük düzene dönüş
- Uyku ve beslenmenize dikkat edin.
- Kısa yürüyüşler yapın.
- Bakım nedeniyle ertelediğiniz kendi sağlık kontrollerinizi yaptırın.
- Arkadaşlarınızla yeniden bağ kurun.
- Kendinize küçük ve ulaşılabilir hedefler koyun.
Pratik işler
Kayıp sonrasında resmi işlemler, miras konuları ve eşyaların düzenlenmesi gibi pek çok iş ortaya çıkabilir. Bu işleri tek başınıza üstlenmek zorunda değilsiniz. Aile üyelerinden yardım istemek ve acele etmemek önemlidir. Eşyaların düzenlenmesi gibi duygusal açıdan zorlayıcı işleri hazır hissettiğinizde yapabilirsiniz.
Bakım kurumundaki kayıp
Yakınınız bir bakım kurumunda kalıyorduysa, kurum personeli de bu süreçte size bilgi ve destek sağlayabilir. Bazı aileler, yakınlarına bakan personele teşekkür etmenin ve onlarla vedalaşmanın kendilerine iyi geldiğini ifade eder.
Destek almak
Yas sürecinde yakınlarınızla konuşmak, duygularınızı paylaşmak ve benzer deneyimler yaşamış kişilerle bir araya gelmek iyi gelebilir. Uzun süre devam eden yoğun üzüntü, günlük işlerinizi yapamama, uyku ve iştahta belirgin bozulma ya da umutsuzluk hissi yaşıyorsanız bir psikolog ya da psikiyatristten destek almanız önemlidir.
Kendinize zaman tanıyın
Yasın belirli bir süresi yoktur. Kendinize karşı sabırlı ve anlayışlı olmak, bu süreçte atabileceğiniz en önemli adımlardan biridir.
Bakım verenlerin tükenmişliği için bakım veren tükenmişliği yazımızı, suçluluk duygusu için bakım kararında suçluluk rehberimizi okuyabilirsiniz.
