Demans yaşayan bazı kişilerde öfke patlamaları, huzursuzluk, bağırma ya da reddetme gibi davranışlar görülebilir. Bu davranışlar bakım veren aile üyeleri için üzücü ve yorucu olabilir. Ancak çoğu zaman bu davranışların arkasında anlaşılmayan bir ihtiyaç, korku ya da rahatsızlık bulunur. Nedenleri anlamaya çalışmak ve sakin bir yaklaşım benimsemek, zor anların azalmasına yardımcı olabilir.
Olası nedenler
- Ağrı, açlık, susuzluk ya da tuvalet ihtiyacı
- Yorgunluk ya da uykusuzluk
- Gürültülü, kalabalık ya da tanıdık olmayan ortamlar
- Yapamadığı bir iş karşısında hissedilen hayal kırıklığı
- Rutinlerdeki değişiklikler
- Söylenenleri anlayamamak ya da kendini ifade edememek
- Enfeksiyon gibi fark edilmemiş sağlık sorunları
Zor anlarda yapılabilecekler
- Sakin kalmaya çalışın; sesinizi yükseltmeyin.
- Tartışmaktan ve haklı çıkmaya çalışmaktan kaçının.
- Duygusunu kabul edin: "Çok sinirlendin, anlıyorum."
- Ortamı sakinleştirin; gürültüyü azaltın.
- Dikkatini sevdiği bir etkinliğe ya da konuya yönlendirin.
- Güvenliği tehlikede değilse bir süre alan tanıyın.
Tetikleyicileri fark etmek
Huzursuzluk anlarının ne zaman, nerede ve hangi durumlarda ortaya çıktığını not etmek, tetikleyicileri anlamanıza yardımcı olur. Örneğin banyo saatinde, akşam üzeri ya da kalabalık ziyaretlerde artıyorsa bu durumlara yönelik değişiklikler yapılabilir.
Önleyici yaklaşımlar
- Günlük rutini düzenli tutmak
- Gün içinde yeterli hareket ve etkinlik sağlamak
- Görevleri basit adımlara bölmek
- Seçenek sunarak kontrol hissini desteklemek
- Müzik, sevdiği fotoğraflar ve tanıdık eşyalarla huzur verici bir ortam oluşturmak
Doktora danışın
Davranış değişiklikleri ani başlamışsa ya da belirgin şekilde artmışsa, altta yatan bir sağlık sorunu olabilir. Enfeksiyonlar, ağrı ve ilaç etkileri gibi durumların değerlendirilmesi için doktora başvurmak önemlidir. Saldırgan davranışlar yaşlının ya da çevresindekilerin güvenliğini tehdit ediyorsa mutlaka uzman desteği alınmalıdır.
Kişisel algılamayın
Demanslı yakınınızın öfkeli sözleri ya da davranışları hastalığın bir sonucudur ve sizi hedef almaz. Bunu hatırlamak, duygusal yükü hafifletebilir.
Bakım verenin desteğe ihtiyacı
Sürekli huzursuzlukla başa çıkmak bakım verenleri tüketebilir. Mola vermek, bakım sorumluluğunu paylaşmak ve destek gruplarından yararlanmak önemlidir.
İletişim önerileri için demanslı yakınla iletişim yazımızı, bakım verenler için demans bakımında destek almak rehberimizi okuyabilirsiniz.
