Demans, hafıza, düşünme ve iletişim becerilerini zamanla etkileyen bir durumdur. Hastalık ilerledikçe yakınınız kelimeleri bulmakta, söylenenleri anlamakta ya da konuşmayı takip etmekte zorlanabilir. Bu değişiklikler hem yaşlı hem de ailesi için zorlayıcı olabilir. Ancak iletişim biçimimizde yapacağımız küçük değişiklikler, yakınımızla bağımızı korumamıza ve onun kendini daha güvende hissetmesine yardımcı olur.
Konuşmaya başlamadan önce
- Sakin ve sessiz bir ortam seçin; televizyon ve radyoyu kapatın.
- Yakınınızın karşısına, göz hizasına gelin.
- Adıyla hitap ederek dikkatini çekin.
- Kendinizi gerekirse tanıtın: "Ben kızın Ayşe."
Basit ve net bir dil
Kısa cümleler kurmak, her seferinde tek bir konu ya da soru sunmak anlaşılmayı kolaylaştırır. "Ne yemek istersin?" gibi açık uçlu sorular yerine "Çorba mı, makarna mı istersin?" gibi seçenekli sorular daha kolay yanıtlanabilir. Sorunuzu tekrar etmeniz gerekirse aynı kelimeleri kullanmak faydalıdır.
Sabır ve zaman
Yakınınızın yanıt vermesi için zaman tanıyın. Cümlelerini tamamlamaya ya da acele ettirmeye çalışmayın. Doğru kelimeyi bulamadığında, anlatmak istediğini tahmin etmeye çalışarak nazikçe yardımcı olabilirsiniz.
Tartışmaktan kaçının
Demans yaşayan bir kişi geçmişte yaşanan olayları karıştırabilir ya da gerçek olmayan şeyler söyleyebilir. Bu durumda onu düzeltmeye ya da tartışmaya çalışmak genellikle huzursuzluk yaratır. Söylediklerinin arkasındaki duyguya odaklanmak ve konuyu nazikçe değiştirmek daha faydalı olabilir.
Beden dili önemlidir
- Gülümseyin ve sakin bir yüz ifadesi taşıyın.
- Yavaş ve yumuşak bir ses tonu kullanın.
- Uygunsa elini tutmak gibi nazik dokunuşlarla güven verin.
- Anlatırken işaret ve jestlerden yararlanın.
Dinlemek
İletişim yalnızca konuşmak değildir. Yakınınızın sözlerine, yüz ifadesine ve davranışlarına dikkat ederek ne hissettiğini anlamaya çalışın. Bazen huzursuzluk, söze dökülemeyen bir ihtiyacın, örneğin ağrı, açlık ya da tuvalet ihtiyacının işareti olabilir.
Anıları paylaşmak
Demans yaşayan kişiler yakın geçmişi hatırlamakta zorlansa da eski anılarını daha uzun süre koruyabilir. Eski fotoğraflara birlikte bakmak, sevdiği şarkıları dinlemek ya da gençlik yıllarını konuşmak keyifli bir iletişim fırsatı sunar.
Kendinize de zaman tanıyın
Demanslı bir yakınla iletişim kurmak sabır gerektirir ve zaman zaman yorucu olabilir. Kendinizi gergin hissettiğinizde kısa bir ara vermek, hem sizin hem de yakınınızın huzuru için önemlidir.
Tekrarlayan sorulara yaklaşım için tekrarlayan sorular yazımızı, günlük düzen için demansta günlük rutin rehberimizi okuyabilirsiniz.
