Yürümesi zorlaşan bir yaşlı için tekerlekli sandalye, evde ve dışarıda hareket özgürlüğünü korumanın önemli bir aracıdır. Ancak doğru sandalyeyi seçmek, yalnızca bir model beğenmekten ibaret değildir. Kişinin vücut ölçüleri, kullanım süresi, evin koşulları ve kimin iteceği gibi pek çok etken seçimi belirler. Bu konuda doktor ya da fizyoterapistten görüş almak her zaman faydalıdır.
Manuel tekerlekli sandalye
Manuel sandalyeler, kişinin kendi kollarıyla ya da bir refakatçinin itmesiyle hareket ettirilir. Daha hafif ve taşınması daha kolay modeller bulunur. Kol gücü yeterli olan kişiler kendi başlarına kullanabilirken kol gücü zayıf olanlar için refakatçi desteği gerekir.
Akülü tekerlekli sandalye
Akülü sandalyeler, kumanda ile hareket ettirilir ve kol gücü yetersiz olan kişilere bağımsız hareket imkânı sunar. Ancak daha ağırdır, şarj edilmesi gerekir ve bazı evlerde ya da araçlarda kullanımı zor olabilir. Kişinin kumandayı güvenle kullanabilecek durumda olması gerekir.
Doğru ölçü
- Oturma genişliği: Kalçaların rahatça sığacağı ama çok bol olmayan bir genişlik
- Oturma derinliği: Dizlerin arkasına baskı yapmayacak uzunluk
- Sırtlık yüksekliği: Kişinin gövde kontrolüne uygun destek
- Ayak desteği: Ayakların rahatça basabileceği yükseklik
Uygun olmayan ölçüler ağrıya, kötü duruşa ve bası yarası riskine yol açabilir.
Oturma minderi
Uzun süre tekerlekli sandalyede oturan kişilerde bası yarası riski artar. Basınç dağıtan özel minderler bu riski azaltmaya yardımcı olabilir. Hangi minderin uygun olduğu kişinin durumuna göre sağlık personeliyle birlikte belirlenmelidir.
Ev ve araç uyumu
- Kapı genişlikleri sandalyenin geçişine uygun mu?
- Evde eşik, basamak ya da dar koridor var mı?
- Sandalye katlanabiliyor mu, araç bagajına sığıyor mu?
- Asansör ya da rampa gibi erişim imkânları mevcut mu?
Güvenli kullanım
- Sandalyeye oturup kalkarken frenlerin mutlaka kilitlenmesi gerekir.
- Rampalardan inerken refakatçinin sandalyeyi geriye doğru kontrollü şekilde indirmesi önerilir.
- Lastiklerin ve frenlerin düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir.
- Ayak desteklerinin oturup kalkarken kaldırılması düşmeleri önler.
Temin süreci
Tekerlekli sandalyelerin teminine ilişkin rapor ve ödeme koşulları değişebilir. Güncel bilgiyi doktorunuzdan, sosyal güvenlik kurumundan ve ilgili birimlerden alabilirsiniz. Bazı belediyeler de tekerlekli sandalye desteği sunabilmektedir.
Ödeme koşulları için tıbbi malzeme ödemeleri yazımızı, evin düzenlenmesi için evi yaşlıya uygun hale getirmek rehberimizi okuyabilirsiniz.
