Bası yarası ya da halk arasında bilinen adıyla yatak yarası, uzun süre aynı pozisyonda kalan kişilerde cildin ve altındaki dokuların baskı altında kalmasıyla oluşabilir. Yatağa bağımlı ya da tekerlekli sandalyede uzun süre oturan yaşlılar bu açıdan risk altındadır. Bası yaraları önlenebilir bir sorundur ve evde bakım veren aileler için önleyici adımları bilmek çok önemlidir. Bir yara oluştuğunda ise mutlaka sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.
Risk altındaki bölgeler
Bası yaraları genellikle kemiklerin deriye yakın olduğu bölgelerde görülür:
- Kuyruk sokumu ve kalça
- Topuklar
- Dirsekler
- Kürek kemikleri
- Yan yatışta kalça yanları ve kulak arkası
Düzenli pozisyon değiştirme
Bası yarasını önlemenin en temel yolu, kişinin pozisyonunun düzenli aralıklarla değiştirilmesidir. Pozisyon değiştirme sıklığı kişinin durumuna göre sağlık personeli tarafından belirlenmelidir. Pozisyon verirken yastıklarla destek sağlamak ve kemik çıkıntılarının birbirine temas etmesini önlemek önemlidir.
Cilt kontrolü
- Cildi her gün, özellikle riskli bölgelerde kontrol edin.
- Kızarıklık, renk değişikliği, sertleşme ya da sıcaklık artışı gibi değişikliklere dikkat edin.
- Cildin temiz ve kuru kalmasını sağlayın.
- Nemlendirici kullanımı konusunda sağlık personelinden öneri alın.
Yatak ve destek ekipmanları
Havalı yataklar ve basınç azaltıcı minderler, risk altındaki kişilerde baskının dağıtılmasına yardımcı olabilir. Ancak bu ekipmanlar pozisyon değiştirmenin yerini tutmaz. Çarşafların kırışıksız olması da cildin tahriş olmasını önler.
Beslenme ve sıvı
Yeterli ve dengeli beslenme, cildin sağlıklı kalması ve iyileşme kapasitesi için önemlidir. Protein ve sıvı alımının yeterli olması gerekir. Beslenme konusunda doktor ya da diyetisyen önerisi almak faydalıdır.
Nem ve hijyen
İdrar ya da dışkı kaçırma durumunda cildin uzun süre nemli kalması tahrişe yol açabilir. Hasta bezinin sık değiştirilmesi, cildin nazikçe temizlenip kurulanması önemlidir.
Ne zaman sağlık desteği alınmalı?
- Basmakla geçmeyen kızarıklık fark ettiğinizde
- Ciltte açılma, kabarcık ya da yara oluştuğunda
- Yara bölgesinde akıntı, kötü koku ya da ateş görüldüğünde
Bu durumlarda evde kendi başınıza tedavi uygulamak yerine doktorunuza ya da evde sağlık hizmetlerine başvurun.
Bakım verene destek
Pozisyon değiştirme fiziksel olarak yorucu olabilir. Doğru taşıma tekniklerini öğrenmek ve mümkünse yardım almak bakım verenin sağlığını korur.
Hasta yatağı seçimi için evde hasta yatağı seçimi yazımızı, evde sağlık hizmetleri için evde sağlık hizmeti rehberimizi okuyabilirsiniz.
