Demans yaşayan pek çok kişide uyku düzeni değişebilir. Gece sık uyanma, gündüz uykululuk, akşam saatlerinde artan huzursuzluk ve gece dolaşma bu değişikliklerin örnekleridir. Bu durum hem yaşlının sağlığını hem de bakım veren aile üyelerinin uykusunu ve dayanıklılığını etkiler. Basit düzenlemelerle uyku düzenini desteklemek mümkün olabilir; ancak sorunlar devam ederse mutlaka doktora danışılmalıdır.
Uyku sorunlarının olası nedenleri
- Hastalığın beyindeki etkileri
- Gündüz yeterince hareket edememe ve gün ışığı alamama
- Gündüz uzun süre uyuma
- Ağrı, tuvalet ihtiyacı ya da başka sağlık sorunları
- Bazı ilaçların etkileri
- Akşam saatlerinde artan kafa karışıklığı
Gündüz yapılabilecekler
- Sabah gün ışığından yararlanmak için pencere kenarında oturmak ya da kısa yürüyüşe çıkmak
- Gün içinde hafif fiziksel etkinlikler planlamak
- Gündüz uykularını kısa tutmak
- Öğleden sonra kafeinli içecekleri sınırlamak
Akşam rutini
Akşam saatlerinde sakin bir ortam oluşturmak, uykuya geçişi kolaylaştırır. Televizyonun sesini kısmak, kalabalık ziyaretlerden kaçınmak, hafif bir akşam yemeği ve her gün benzer bir yatma rutini uygulamak faydalı olabilir. Ilık bir içecek, yumuşak bir müzik ya da kısa bir sohbet, yatmadan önce rahatlatıcı olabilir.
Yatak odası düzeni
- Odanın sessiz, karanlık ve uygun sıcaklıkta olmasına dikkat edin.
- Gece tuvalete kalkma ihtimaline karşı yolu aydınlatan gece lambası kullanın.
- Yatağın yanında düşme riskini artıracak eşya bulundurmayın.
- Gerekirse kapı alarmı ile gece dolaşmalarından haberdar olun.
Gece uyandığında
Yakınınız gece uyandığında sakin bir sesle konuşmak, saatin gece olduğunu nazikçe hatırlatmak ve ihtiyacını (tuvalet, su gibi) karşılamak önemlidir. Tartışmak ya da yüksek sesle konuşmak huzursuzluğu artırabilir.
Doktora danışılması gereken durumlar
Uyku sorunları uzun süre devam ediyor, yaşlının ya da bakım verenin sağlığını olumsuz etkiliyor ya da ani başlıyorsa doktorunuza danışın. Uyku düzenini etkileyebilecek ilaçlar ve sağlık sorunları doktor tarafından değerlendirilmelidir. Kendi başınıza uyku ilacı vermek yaşlılarda düşme ve kafa karışıklığı gibi risklere yol açabilir.
Bakım verenin uykusu
Gece boyunca uyanık kalmak zorunda kalan bakım verenler hızla yorulabilir. Gece bakımını aile üyeleri arasında paylaşmak ya da destek almak, bakımın sürdürülebilirliği için önemlidir.
Günlük rutin için demansta günlük rutin yazımızı, bakım veren tükenmişliği için bakım veren tükenmişliği rehberimizi okuyabilirsiniz.
