Yaşla birlikte bazı unutkanlıklar olağan kabul edilebilir. Bir ismi geç hatırlamak ya da anahtarları nereye koyduğunu unutmak herkesin başına gelebilir. Ancak bazı değişiklikler, basit unutkanlığın ötesinde bir durumun işareti olabilir. Ailelerin bu işaretleri fark etmesi, erken dönemde doktora başvurulmasını sağlar. Burada yer alan işaretler tanı koymak için değil, dikkat etmeniz gereken durumları anlamanız içindir; değerlendirmeyi mutlaka bir hekim yapmalıdır.
Dikkat edilmesi gereken değişiklikler
- Yakın zamanda olan olayları ve konuşmaları sık sık unutmak
- Aynı soruları tekrar tekrar sormak
- Alışık olduğu işleri (yemek yapmak, fatura ödemek) yapmakta zorlanmak
- Bilinen yerlerde yolunu kaybetmek
- Zamanı ve tarihi karıştırmak
- Konuşurken kelime bulmakta belirgin güçlük
- Eşyaları alışılmadık yerlere koymak ve bulamamak
- Karar vermekte ve plan yapmakta zorlanmak
- Sosyal etkinliklerden ve hobilerden çekilmek
- Kişilik ve ruh halinde belirgin değişiklikler
Değişiklikleri not edin
Gözlemlediğiniz değişiklikleri ne zaman başladığı, ne sıklıkla görüldüğü ve günlük yaşamı nasıl etkilediğiyle birlikte not etmek, doktor görüşmesinde çok faydalı olur. Somut örnekler, doktorun durumu daha iyi değerlendirmesine yardımcı olur.
Neden erken başvuru önemlidir?
Unutkanlığa yol açan bazı durumlar tedavi edilebilir. Vitamin eksiklikleri, tiroit sorunları, ilaç yan etkileri, depresyon ve enfeksiyonlar gibi nedenler bunlara örnektir. Ayrıca demans tanısı konması durumunda erken dönemde bilgi sahibi olmak, kişinin kendi kararlarına katılmasına ve ailenin hazırlıklı olmasına imkân tanır.
Doktora başvururken
- Gözlem notlarınızı yanınıza alın.
- Kullanılan tüm ilaçların listesini hazırlayın.
- Yakınınızın sağlık geçmişini özetleyin.
- Mümkünse randevuya birlikte gidin.
- Sormak istediğiniz soruları önceden yazın.
Konuyu yakınınızla konuşmak
Bazı yaşlılar unutkanlıklarının fark edilmesinden rahatsız olabilir ya da doktora gitmek istemeyebilir. Konuyu suçlayıcı olmayan bir dille, genel bir sağlık kontrolü olarak ele almak bu süreci kolaylaştırabilir.
Panik yapmayın
Burada sayılan işaretlerden birinin ya da birkaçının görülmesi her zaman demans anlamına gelmez. Ancak bu işaretler doktora danışmak için yeterli bir nedendir.
Kendinize de destek olun
Yakınınızda bu tür değişiklikler fark etmek ve sonucunu beklemek kaygı verici olabilir. Bu süreçte duygularınızı güvendiğiniz kişilerle paylaşmak ve güvenilir kaynaklardan bilgi edinmek, sizin de daha sakin kalmanıza yardımcı olur.
Tanı sonrası dönem için tanı sonrası hazırlık yazımızı, hastalığın seyri için Alzheimer evreleri ve bakım rehberimizi okuyabilirsiniz.
