Ağız ve diş sağlığı, yaşlılıkta sıklıkla göz ardı edilen ancak genel sağlığı doğrudan etkileyen önemli bir konudur. Diş kayıpları, uymayan protezler, ağız kuruluğu ve diş eti sorunları; beslenmeyi, konuşmayı ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Düzenli ağız bakımı ve diş hekimi kontrolleri, bu sorunların önlenmesine ve erken fark edilmesine yardımcı olur.
Neden önemlidir?
- Yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması
- Ağrı ve enfeksiyonların önlenmesi
- Konuşma ve sosyal ilişkilerde kendine güven
- Genel sağlığın korunması
Günlük ağız bakımı
- Dişleri günde en az iki kez yumuşak bir diş fırçasıyla fırçalayın.
- Diş eti çizgisine nazikçe dikkat edin.
- Diş hekiminin önerdiği şekilde diş arası temizliği yapın.
- Dil yüzeyini de temizleyin.
- Yemeklerden sonra ağzı suyla çalkalayın.
Protez bakımı
Takma diş kullanan yaşlılar için protezlerin her gün temizlenmesi önemlidir. Protezler yemeklerden sonra çıkarılıp temizlenmeli, gece genellikle çıkarılarak uygun şekilde saklanmalıdır. Protezin altındaki diş etlerinin de temizlenmesi ve kontrol edilmesi gerekir. Uymayan ya da yara yapan protezler için diş hekimine başvurulmalıdır.
Ağız kuruluğu
Bazı ilaçlar ve sağlık sorunları ağız kuruluğuna yol açabilir. Ağız kuruluğu çiğneme, yutma ve konuşmayı zorlaştırabilir ve diş sorunlarını artırabilir. Yeterli su içmek ve bu konuyu doktorla ya da diş hekimiyle konuşmak önemlidir.
Bakım verenin desteği
El becerileri azalmış, demans yaşayan ya da yatağa bağımlı yaşlılar ağız bakımını kendi başlarına yapamayabilir. Bu durumda bakım verenin desteği gerekir. Yaşlının oturur pozisyonda olması, sabırlı ve nazik bir yaklaşım ve yumuşak bir diş fırçası kullanmak önemlidir. Kalın saplı diş fırçaları, el becerisi azalmış yaşlıların fırçalamasını kolaylaştırabilir.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler
- Diş ağrısı veya hassasiyet
- Diş eti kanaması ya da şişliği
- Ağızda geçmeyen yaralar
- Kötü ağız kokusu
- Çiğneme güçlüğü
- Yemek yemekten kaçınma
Diş hekimi kontrolleri
Düzenli diş hekimi kontrolleri, sorunların erken fark edilmesini sağlar. Hareket kısıtlılığı olan yaşlılar için ulaşım planlaması yapmak ya da evde hizmet veren imkânları araştırmak faydalı olabilir.
Huzurevlerinde ağız bakımı
Huzurevinde kalan yaşlılar için kurumun ağız ve protez bakımını nasıl sağladığını sormak önemlidir.
Beslenme önerileri için yaşlılarda dengeli beslenme yazımızı, kişisel bakım için banyo ve kişisel bakım rehberimizi okuyabilirsiniz.
