Yaşlılıkta demans gibi durumlar nedeniyle bazı kişiler kendi hukuki ve mali işlerini yürütemeyecek hale gelebilir. Banka işlemleri, mülk satışı, resmî başvurular ve bazı sağlık kararları gibi konularda yasal temsil gerekebilir. Bu durumda gündeme gelen yollardan biri vasi tayinidir. Vasilik önemli hukuki sonuçları olan bir süreç olduğu için mutlaka bir hukukçudan ayrıntılı bilgi almanız önerilir.
Vasilik nedir?
Vasilik, kendi işlerini yürütemeyecek durumda olan bir kişinin yararını korumak amacıyla mahkeme tarafından bir vasi atanmasıdır. Vasi, kişinin kişisel ve mali işlerini onun yararına yürütmekle yükümlüdür ve bazı önemli işlemler için ayrıca izin alması gerekebilir.
Ne zaman gerekebilir?
- Yaşlının demans nedeniyle kendi kararlarını veremeyecek hale gelmesi
- Banka hesaplarının ve gelirlerin yönetilmesi gerektiğinde
- Mülk satışı ya da kiralama gibi işlemler söz konusu olduğunda
- Bazı resmî başvurularda yasal temsil gerektiğinde
Vekaletname ile farkı
Vekaletname, kişinin kendi iradesiyle bir başkasını belirli işler için yetkilendirmesidir ve kişinin bu iradeyi açıklayabilecek durumda olması gerekir. Vasilik ise kişinin kendi işlerini yürütemeyecek durumda olduğu hallerde mahkeme kararıyla kurulur. Kişi henüz karar verebilecek durumdayken yapılan planlamalar, ileride ailenin işini kolaylaştırabilir.
Sürecin genel işleyişi
- Yetkili mahkemeye başvuru yapılır.
- Kişinin durumunu gösteren sağlık raporu istenir.
- Mahkeme kişiyi ve koşulları değerlendirir.
- Uygun bulunması halinde vasi atanır.
- Vasi, görevini yürütürken mahkemeye karşı sorumludur.
Kimler vasi olabilir?
Mahkeme, kişinin yararını gözeterek vasiyi belirler. Genellikle kişinin yakınları arasından uygun biri tercih edilebilir; ancak son karar mahkemeye aittir. Aile içinde vasilik konusunu önceden konuşmak, anlaşmazlıkları önlemeye yardımcı olur.
Vasinin sorumlulukları
- Kişinin yararını her zaman ön planda tutmak
- Mali işlemleri dikkatli ve şeffaf şekilde yürütmek
- Gerektiğinde mahkemeye bilgi ve hesap vermek
- Kişinin bakım ve sağlık ihtiyaçlarını takip etmek
Kişinin onuruna saygı
Vasilik kurulsa bile yaşlının istek ve tercihlerinin mümkün olduğunca dikkate alınması, onun onurunu korur. Günlük yaşamla ilgili küçük kararlarda kişinin söz hakkı olmaya devam etmelidir.
Önceden konuşmak
Yaşlı yakınınız henüz kendi kararlarını verebilecek durumdayken, ileride kimin onun işlerini yürütmesini istediğini konuşmak, olası bir vasilik sürecinde mahkemeye ve aileye yol gösterebilir.
Vekaletname hakkında vekaletname yazımızı, demans tanısı sonrası hazırlıklar için tanı sonrası hazırlık rehberimizi okuyabilirsiniz.
